على زمانى قمشه اى

378

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

اندوخته است : نخست پدرش زيد بن محمد ، سپس حسن بن يعقوب بن احمد نيشابورى ( د 517 ق ) كه نهج البلاغة را نزد او خواند . و احمد بن حامد نيشابورى در رياضيات ، استاد ديگر او بود . او همچنين ، از اسماعيل بن ابى بكر بيهقى ( د 519 ق ) و ابو الغنائم حمزهء حسينى ( د 523 ق ) و محمد بن فضل صاعدى ( د 530 ق ) حديث استماع كرد و در دانش نسب‌شناسى نيز از على بن محمد حسينى ونكى بهره برد . بيهقى با عالمان مشهور عهد ديدار و ارتباط داشت ، مانند عمر بن سهلان ساوى ( زنده در 526 ق ) ، مجد الافاضل عبد الرزاق تركى ، محمد بن عبد الكريم شهرستانى ( د 548 ق ) ، اسماعيل بن حسن جرجانى پزشك ( د 531 ق ) و عالم بزرگ عمر خيام نيشابورى . بيهقى در 543 ق به امر سلطان سنجر رساله‌اى در پاسخ فرمانرواى ابخازيه به دو زبان عربى و سريانى نوشت كه اين موضوع نشان‌دهندهء آگاهى او به زبان سريانى نيز هست . بيهقى شاعر نيز بود و قطعاتى از شعر او در مآخذ آمده است . مذهب بيهقى از جمله موضوعات مهم در بررسى زندگى اوست . عالم شيعى ، ابن شهرآشوب ، از مؤلفى به نام ابو القاسم زيد بن حسن بيهقى ياد كرده ، و به او كتابى به نام حلية الاشراف نسبت داده است و مىگويد از طريق فرزند اين بيهقى ، ابو الحسن به كتاب مذكور دسترسى يافته است : سپس از فرزند وى ، ابو الحسن على بن زيد بن حسين بيهقى با لقب « فريد خراسان » نام برده ، و تنها 3 اثر به او نسبت داده است . با توجه به اين مطلب ، برخى از علماى اماميه ، ابو الحسن بيهقى را از بزرگان تشيع دانسته ، و در كتب خود از وى و آثارش به تفصيل ياد كرده‌اند . همچنين ، عبد الجليل قزوينى رازى ، مؤلف نقض نيز از « الشيخ الامام ابو الحسن الفريد » نام برده ، و او را در شمار بزرگان شيعه آورده